MOBBİNG (WORKPLACE BULLYING) (İŞYERİNDE DEREBEYLİK)

http://www.sohuman.mx/sites/default/files/mobbing%205.jpgAşırı rekabetçi piyasa ekonomisi günümüz koşullarında firmaları daha agresif bir yarışa götürmektedir. Bu yarışta en başarılı şirketler personel işe giriş-çıkış hızını azaltmayı başarmış olan (decreased turnover), eğitimli personelden zengin, çalışan memnuniyeti odaklı, kurumsal kimliği yerleşmiş olanlardır.

Çalışma hayatı, uyumlu bir Beyaz yaka – Mavi yaka ilişkisi ister. İnsan insana doğrudan bir ilişkidir bu. Kişiliklerimiz hayatın her  yönüne olduğu gibi çalışma hayatımıza da yansır. İşyerinde psikolojik taciz (workplace bullying=derebeylik, dayılık) yapan yöneticiler de zayıf mizaçlı çalışanlar da bulunacaktır. Son günlerde dünyanın gündemine yerleştiği gibi ülkemizin de ciddi sorunlarından biri haline gelmiştir. Bu sebeple Başbakanlıkça 11 Mart 2011 tarih ve 27879 sayılı Resmi Gazete’de İşyerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi hakkında Genelge yayımlanmış ve işyerlerinin önlem almaları mükellefiyeti getirilmiştir. Yönetmelikte:

Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik taciz, çalışanların itibarını ve onurunu zedelemekte, verimliliğini azaltmakta ve sağlığını kaybetmesine neden olarak çalışma hayatını olumsuz etkilemektedir.

Kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan psikolojik tacizin önlenmesi gerek iş sağlığı ve güvenliği gerekse çalışma barışının geliştirilmesi açısından çok önemlidir.

Bu doğrultuda, çalışanların psikolojik tacizden korunması amacıyla aşağıdaki tedbirlerin alınması uygun görülmüştür.

1. İşyerinde psikolojik tacizle mücadele öncelikle işverenin sorumluluğunda olup işverenler çalışanların tacize maruz kalmamaları için gerekli bütün önlemleri alacaktır.

2. Bütün çalışanlar psikolojik taciz olarak değerlendirilebilecek her türlü eylem ve davranışlardan uzak duracaklardır.

3. Toplu iş sözleşmelerine işyerinde psikolojik taciz vakalarının yaşanmaması için önleyici nitelikte hükümler konulmasına özen gösterilecektir.

4. Psikolojik tacizle mücadeleyi güçlendirmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi, ALO 170 üzerinden psikologlar vasıtasıyla çalışanlara yardım ve destek sağlanacaktır.

5. Çalışanların uğradığı psikolojik taciz olaylarını izlemek, değerlendirmek ve önleyici politikalar üretmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde Devlet Personel Başkanlığı, sivil toplum kuruluşları ve ilgili tarafların katılımıyla “Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu” kurulacaktır.

6. Denetim elemanları, psikolojik taciz şikâyetlerini titizlikle inceleyip en kısa sürede sonuçlandıracaktır.

7. Psikolojik taciz iddialarıyla ilgili yürütülen iş ve işlemlerde kişilerin özel yaşamlarının korunmasına azami özen gösterilecektir.

8. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve sosyal taraflar, işyerlerinde psikolojik tacize yönelik farkındalık yaratmak amacıyla eğitim ve bilgilendirme toplantıları ile seminerler düzenleyeceklerdir.

Denmektedir.

Kişinin maruz kaldığı kimyasal ve biyolojik etmenler zararlı olmasa bile uzun dönemli “birikim” etkileri sebebiyle önlem alınmasını gerektirmektedir. Psikolojik maruziyet de bu Genelge’yle alınması gereken işyeri önlemlerine dahil edilmiştir. İşyerlerinde kişiliği yok edici, çalışanın ruh sağlığını tehdit eden saldırgan, zarar verici tutum mevzuatla engellenmiş oldu.  Peki çalışan-işveren dengesi tersine bozulmuş olabilir mi? Artık çalışanlar yöneticilerine diklenebilir mi, işyeri hiyerarşisi bundan zarar görmez mi?

Yapılan bilimsel çalışmalar, işyerinde Mobbing varsa, çalışanların depresyona girdiğini, bunun işgücü kaybına sebep olduğunu, viziteye çıkma sayısının arttığını, işyerinde sağlık maliyetlerinin arttığını, verimliliğin düştüğünü, işten çıkma oranının yükseldiğini göstermektedir. İşveren çalışanını kaybettiğinde ona verdiği tüm eğitimler, yatırımlar ve emekler de çalışanıyla birlikte uçup gitmektedir. 

Henry Ford’a bir gün bir gazeteci sormuş:

”Tüm fabrikalarınızı bir afette kaybetseniz kendinizi yeniden toparlamanız ne kadar sürerdi?”

Ford cevaplamış: “ Eğer tüm çalışanlarımla beraber fabrikalarımı kaybedersem eski halimi almam 20 yılımı alır, eğer insan gücüme bir şey olmaz sadece fabrikalarım batarsa 2 yılda eski durumuma dönerim…”

İnsan gücü işyerlerinin asıl hammaddesini oluşturur. İşyerinde mobbing olması işyerinin kısa ve uzun vadede aleyhine işleyen bir durum yaratır. Kısa vadede açılan davalar ve tazminatlar, uzun vadede ise şirket verimliliği ve karlılığının beklenenden az olmasıdır.

Mobbing yerine takım koçluğu:

İşyerlerinde yönetenin de işçinin de memnun olacağı bir koşul yaratmak mümkün mü? Kesinlikle evet. Aidiyet duygusunu arttırmak suretiyle çalıştırmak, korkutmak veya sindirmekten daha verimlidir. Yapılan bilimsel çalışmalara göre yönetici karakter yapısı pasif agresif, depresif  veya değişken duygu durum içindeyse mobbing daha da artıyor. Bunun için yöneticinin kendini tanıması ve değiştirmeye hevesli olması gerekli. Bunu yenmenin yolu çok açık, yöneticilerin kendilerini tanıdıkları, empati öğreten “Sağ Beyin eğitimleri”, sosyal etkinlikler ve karma eğitim çalışmalarının yapılması. Son günlerde ABD’de yaygınlaşan Enneagram eğitimi ile kişilerin kendilerini ve çalışanların mizaçlarını tanıma egzersizleri yaparak interaksiyon sağlanabilir.

Tıp literatürü için yeni olan mobbing hakkında yapılan çalışmalar Mobbing’e maruziyetin çalışanlarda ciddi psikopatolojilere yol açtığını, ülser, depresyon, kalp krizi gibi fiziksel hastalıklardan intihara kadar geniş bir skalada istenmeyen durumlara yol açabildiğini göstermektedir.

İşyerlerinde mobbinge mani olmak için mutlaka psikolojik danışmanlar eşliğinde desteğe ihtiyaç vardır. Aksi halde şirketlerin Başbakanlık Genelgesiyle altyapısı hazırlanan mevcut hukuki zeminde kaşıkla topladığı karlarını kepçeyle tazminat olarak ödemenin ufukta belirdiğini söylemek zorundayım.

Tüm çalışanlar ve işyerlerine sağlıklı iletişim ve karlılık dolu günler dilerim.

 

Dr. Atilla Kurtuluş, MD, PhD.

 İşyeri Hekimi

 Uzmaniş OSGB

  • borusan
  • adida
  • altinbas
  • aksoy
  • aris
  • anadolu
  • dsign
  • cukurova
  • coskun
  • cetas
  • resim0
  • balparmak
  • bahariye
  • barsan
  • akin
  • ceynak
  • banat
  • abb
  • american
  • defacto
REFERANSLARIMIZ    
İş Güvenliği Uzmanı

İş Güvenliği Uzmanı

İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırma Yükümlülüğü İş Sağlığı ...

DEVAMI
İşyeri Hekimi

İşyeri Hekimi

İşyeri Hekimi Çalıştırma Yükümlülüğü İş Sağlığı ve Güven...

DEVAMI
Işyeri Sağlık Personeli

Işyeri Sağlık Personeli

Işyeri Sağlık Personeli Çalıştırma Yükümlülüğü İş Sağlığ...

DEVAMI
HİZMETLERİMİZ


Teklif Al