UZAKTAN ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

UZAKTAN ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

Koronavirüsü (Kovit-19) salgın hastalığı nedeniyle birçok kurum ve işletme mecburen uzaktan yani evden çalışma uygulamasına geçiş yapmıştır. Evden çalışmada İş hukuku ve iş sağlığı güvenliği mevzuatı kapsamında neler yapılması gerekiyor ? Risklerden kaçınma yolları nelerdir ? İşverenin yükümlülükleri ve sorumlulukları nelerdir?

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinde hükümler arasında “Uzaktan çalışma”, “İşçinin işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan bir iş ilişkisidir” şeklinde tanımlanmıştır.

1)İŞVEREN YÜKÜMLÜLÜKLERİ NELERDİR?

İşverenin, uzaktan çalışma uygulamasında en önemli husus iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine dair çalışanını bilgilendirmek, ona gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almak , kontrol etmektir.

  • İşçiye teslim edilen ekipman hakkında, kullanım ve güvenlik açısından eğitim ve bilgilendirme yapılmalı, yazılı hale getirilmelidir.
  • Çalışanın evinde karşılaşabileceği risklerle ilgili tedbir ve önlem hakkında bilgilendirilmelidir.
  • Uzaktan çalışmada kullanılması gereken ekipmanlar ( telefon, laptop vb.) çalışanın kullanabileceği şekilde sağlanmalı ve bu ekipmanları işveren zimmetlemekle yükümlüdür.
  • İşin niteliğine uygun olarak uzaktan çalışmada çalışanın görev tanımı belirlenmelidir.
  • Risk değerlendirme raporunda uzaktan yani evden çalışma riskleriyle ilgili tedbirlere yer verilmelidir.

 

2) UZAKTAN ÇALIŞMALARDA RİSKLER VE KORUNMA YOLLARI

Uzaktan yapılan çalışmalarda (Ekranlı araçlar ile yapılan çalışmalar) yaygın olarak kabul edilen temel riskler sırt ağrısı, üst ekstremite bozuklukları gibi kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, göz problemleri, yorgunluk ve strestir. Kısa süreli kullanımda bu risklere daha düşük seviyelerde maruz kalan kullanıcılar, sağlıklı ve güvenli çalışma şartlarının sağlanamadığı durumlarda uzun süreli kullanımda daha ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalabilirler. Çalışanların evlerinde oluşturduğu Çalışma ortamının riskleri değerlendirildiğinde da değerlen termal konfor eksiklikleri, görme sorunları, fiziksel sorunlar ve mental stresle ilgili riskler, bu risklerin olası etkileri ile farklı risklerin etkileşiminden kaynaklanabilecek olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması veya en aza indirilmesi için her türlü sağlık ve güvenlik önlemleri alınarak çalışma ortamı değerlendirilmelidir. Uzaktan yapılan çalışmalarda (Ekranlı araçlar ile yapılan çalışmalar) meydana gelebilecek başlıca sağlık sorunları aşağıda yer almaktadır.

 

Kas/İskelet Sistemi Hastalıkları Görme Bozukluları Sinir Sistemi Bozuklukları
  • Karpal Tünel Sendromu
  • Bel Fıtığı
  • Boyun/Omurilik Problemleri
  • Parmak Sendromu
  • Sırt/Göğüs Ağrısı
  • Göz Enfeksiyonları
  • Bulanık Görme
  • Gözlerde Yorgunluk
  • Geçici Kısa Görüşlülük
  • Stres, Gerginlik
  • Anti Tepkisel Hareketler
Dolaşım Sistemi Bozuklukları Psikolojik Bozukluklar Sindirim Sistemi Bozuklukları
  • Varisler
  • Uykusuzluk
  • Zihin Bozuklukları
  • Kabızlık
  • Şişkinlik

 

3) KAS VE İSKELET SİSTEMİ RAHATSIZLIKLARI

Kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, en yaygın görülen meslek hastalığıdır. Uzaktan yapılan çalışmalarda (Ekranlı araç kullananlarda) da bu rahatsızlık sıklıkla görülmektedir. İş faaliyetlerine bağlı olarak el, kol, omuz ve boyunda meydana gelen bir dizi kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, “üst ekstremite bozuklukları” veya “işle ilgili üst ekstremite bozuklukları” olarak tanımlanmaktadır. Bu bozukluklar, uzuvdaki geçici yorgunluk ve ağrıdan, peritendinit veya karpal tünel sendromu gibi kronik yumuşak doku bozukluklarına kadar uzanabilmektedir. Ekranlı araçlarla çalışmalar sırt ağrılarına yol açabilir veya mevcut sırt ağrısını daha da kötüleştirebilir. Özellikle oturma pozisyonu zayıf veya kötü ayarlanmışsa, çalışma ortamı yetersiz alana sahipse veya kötü tasarlandıysa, çalışanlar oturma pozisyonunda değişiklik yapmadan çok uzun süre oturursa ya da ayakta uzun süre aynı duruş şeklinde çalışırsa bu ağrılar artabilir.

2

Bununla birlikte, sırt, boyun ve başın uzun süreli statik duruşunun kas-iskelet sistemi problemlerine sebep olduğu da bilinmektedir. Ayrıca ellerin ve bileğin yanlış konumlandırılması da (örneğin, yanlış çalışma pozisyonu nedeniyle bileğin gereksiz yere bükülmesi) diğer tehlikeli davranışlar arasında sayılır.

 

Kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları; ergonomik önlemler, ekipmanı yeniden konumlandırma veya sandalyeyi ayarlama gibi çalışma ortamında yapılan basit ayarlamalar ve çalışanlara verilecek doğru el pozisyonu, doğru duruş gibi konulardaki eğitimler ile büyük ölçüde önlenebilmektedir. Uzaktan çalışma ortamında belirli aralıklarla yapılabilecek basit ev egzersizleri aşağıda yer almaktadır.

 

 

egzersiz

4) YORGUNLUK VE STRES  

Uzaktan yapılan çalışmalarda yorgunluk ve stres sıklıkla görülebilmektedir. Stres; fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklara, iş tatminsizliği ve performans sorunlarına neden olabilmekte, çalışanların devamsızlığını artırabilmekte, depresyon ve kaygı yaratabilmekte ve çeşitli fiziksel rahatsızlıklara yol açabilmektedir. Stresle ilgili birçok rahatsızlık işyerlerinde motivasyonun kaybolması, işin yavaşlaması, performansın düşmesi, üretkenliğin azalması gibi sonuçlar doğurabilmekte ve çeşitli kaza ve yaralanmalara sebep olabilmektedir.

Yorgunluk ve strese neden olan en önemli faktörler;

  • Çalışanın iş üzerindeki kontrolünün az olması/ kararlarda söz sahibi olamaması,
  • İş yükünün neden olduğu baskı,
  • Yüksek tempolu tekrarlayan çalışmalar,
  • Sürekli aynı duruşta çalışmak,
  • Yetersiz molalar,
  • Çalışanın niteliğine uygun iş verilmemesi, gibi faktörlerdir.

Yorgunluk ve stresin oluşması için çalışanların üzerinde çok iş olması gerekmez. Can sıkıntısı veya monotonluk ta yorgunluğu doğuran özel etmenleri oluşturmaktadır. Çalışma ortamındaki bazı hususları düzeltmek, yazılımın göreve uygun olmasını sağlamak, görevleri çalışanın niteliğine ve iş yüküne göre vermek, çalışanın belirli aralıklarla mola vermesini sağlamak ve farklı bir çalışma faaliyeti yapmak ile yorgunluk ve stres hafifletilebilir. Yorgunluk ve Stresi önlemek için basit adımlar aşağıda yer almaktadır.

  • Çalışma ortamı uygun olacak şekilde ayarlanmalı.
  • Çalışma etkinliği artırmak için farklı bir yöntem seçilmeli.
  • Yazılımdan en iyi şekilde yararlanmak için yardım istenilmeli.
  • Belirli zamanlarda Kahve veya Çaya araları verilmeli.
  • Covid-19 ile ilgili haberleri devamlı olarak takip etmekten kaçınılmalı.
  • Mobil cihazlarla harcanan zamanlar kısıtlanmalı.
  • Basit Ev Egzersizleri ile yürüyüş yapılmalı.
  • Çalışma masasının düzenlenmesi veya Çalışma arkadaşlarına danışmak üzere telefon ile görüşme yapmak gibi iş koşullu aralar verilmeli.
  • Gerekli durumlarda iş yükü, yönetici ile görüşüler düzenlenmeli.

5) GÖZ RAHATSIZLIKLARI

3

Uzaktan yapılan çalışmalarda Ekranlı araç kullanan çalışanlarda sıklıkla görülebilmektedir. Ekranlı araçlarla çalışmak, gözlerde kalıcı hasara neden olmaz ancak uzun süre çalışmalar Gözlerde yorgunluk ve ağrı, Rahatsızlık, Gözlerde kanlanma, kuruluk, yanma, Bulanık görme, Geçici (periferal) görüş kaybı, Baş ağrısı vb. rahatsızlıklara sebep olabilir.

Göz rahatsızlıklarına genellikle aşağıda belirtilen durumlar sebep olur;

 

  • Uzun süre boyunca ekranlı araç karşısında ara vermeden çalışmak,
  • Ekranlı aracın yanlış konumlandırılması,
  • Ekranda ışık yansıması, gözü yoran renkler ve küçük karakterler,
  • Zayıf aydınlatma, parlama ve yansıma,
  • Ekranda titreyen, gidip gelen görüntü vb.

Gözlerin korunması ile ilgili tedbirler aşağıda yer almaktadır.

  • Gözlerin korunması için, gözleri en az yoran yazı karakterleri ile renkler seçilmeli ve gözlerin dinlendirilmesi için düzenli molalar verilmelidir.
  • Belirli aralıklarla evden veya pencereden dışarı bakarak gözler için egzersiz yapılmalıdır. Bu basit, yeniden odaklama egzersizi göz yorgunluğunu önlemeye yardımcı olur.
  • Ekranda, açık renk zemin üzerine koyu renk ve uygun büyüklükte yazı karakterleri kullanılmalıdır.
  • Bazı durumlarda klavye ve ekran üzerindeki parlama ve yansıma nedeniyle göz kamaşması ortaya çıkabilir. Bu nedenle yüksek parlak yansımalarından kaçınmak için aydınlatma armatürlerini seçmek, konumlandırmak ve düzenlemek gereklidir.
  • Ekran karşısındayken göz kırpma sayısı azalarak göz kuruluğuna yol açabilir. Sık göz kırparak, gerekirse damlalarla takviye yapılarak göz yüzeyi nemlendirilmelidir.
  • Monitörün üst kenarı göz hizasında, bifokal gözlük kullananlarda ise biraz daha aşağıda olmalıdır.
  • Göz ve ekran uzaklığı monitör boyutlarına göre gözü yormayacak şekilde ayarlanmalıdır.
Yazı karakter yüksekliğine göre yaklaşık olarak uygun ekran mesafeleri
Yazı Karakteri Yüksekliği Uygun Ekran Mesafesi
3.2 – 4.5 mm 50 cm
3.9 – 5.5 mm 60 cm
4.5 – 6.4 mm 70 cm
5.2 – 7.3 mm 80 cm

4

 

 

 

6) UZAKTAN ÇALIŞMALARDA (EKRANLI ARAÇLARLA) ARANACAK ASGARİ ÖNLEMLER

Uzaktan çalışmalarda (Ekranlı araçlarla) ekipman, çalışma ortamı ve kullanıcı-bilgisayar ara yüzü gibi hususlara dikkat edilmelidir. Uzaktan çalışmalarda (Ekranlı araçlarla) dikkat edilecek hususlar aşağıda verilmektedir.

bilgisayar

Bilgisayar

  • Ekran, operatörün/çalışanın çalışma pozisyonuna uygun mesafede ve göz hizasında olmalıdır.
  • Ekranda görünen karakterler, kolayca seçilir şekil ve formda, uygun büyüklükte olmalı, satır ve karakterler arasında yeterli boşluk bulunmalıdır.
  • Ekran görüntüsü sabit olmalı, görüntü titrememeli ve benzeri olumsuzluklar bulunmamalıdır.
  • Parlaklık ve karakterler ile arka plan arasındaki kontrast, operatör/çalışan tarafından kolaylıkla ayarlanabilmelidir.
  • Ekranda kullanıcıyı rahatsız edebilecek yansıma ve parlamalar olmamalıdır.
  • Ekran görüş alanı, ekranın boyutu ve ekran ile göz arasındaki uzaklığa bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Pek çok kaynakta farklı rakamlar verilmekte olup yaklaşık olarak uygun açı aralığının 15°-50° olduğu belirtilmektedir.
  • Klavye tuşlarının özellikleri ve yerleri klavye kullanımını kolaylaştıracak şekilde olmalıdır.
  • Klavye tuşları üzerindeki semboller, çalışma pozisyonuna göre kolaylıkla okunabilir ve seçilebilir nitelikte olmalıdır.
  • Kolun aşırı kullanılmasını önlemek için fare kullanıcının vücuduna yakın yerleştirilmelidir
  • Farenin rahat hareket edebilmesi için farenin çevresinde yeterli alan olmalıdır.
  • Fare klavyenin yanında olmalıdır. Bilek düz bir çizgide tutulmalıdır.
  • Zamanının büyük çoğunluğunda fare kullanan çalışan için bilek desteği olan bir fare altlığı konforu arttırabilir.

Çalışma  Yüzeyi

  • Çalışma masası veya çalışma yüzeyi; ekran, klavye, dokümanlar ve diğer ilgili malzemelerin rahat bir şekilde düzenlenebilmesine olanak sağlayacak şekilde, yeterli büyüklükte ve ışığı yansıtmayacak nitelikte olmalıdır.
  • Çalışanın rahat bir pozisyonda olması için yeterli alan olmalıdır.

Çalışma sadalyesi

  • Sandalye dengeli ve operatörün/çalışanın rahat bir pozisyonda oturabileceği ve kolaylıkla hareket edebileceği şekilde olmalıdır.

Aydınlatma ile Yansıma ve Parlama

  • Uygun aydınlatma şartları sağlanmalı ve arka planla ekran arasında uygun kontrast bulunmalıdır.
  • Yapay aydınlatma kaynaklarının yeri ile teknik özellikleri ekrandaki ve diğer ekipman üzerindeki parlama ve yansımaları önleyecek şekilde olmalıdır.
  • Ekrana gelen gün ışığının kontrol edilebilmesi için yatay ve dikey ayarlanabilir perdeler kullanılmalıdır.
  • Dışardan gelen ışıktan olumsuz etkilenmemek için çalışma ortamı, pencereden gelen ışığı yandan alacak şekilde konumlandırılmalıdır

Isı ve Nem

  • Çalışma ortamında ısı ve nem, çalışan rahatsız olmayacak şekilde uygun düzeyde tutulmalıdır.

Yazımızı indirmek için lütfen tıklayınız.

  • avcilar-belediye
  • beyas
  • sultangazi
  • saglik_bakanligi-1_500x364-500x364
  • sadi-500x364
  • ytu
  • ugur-500x364
  • startv
  • SABAH-GAZETESI-500x364
  • olimpiyat
  • NTV-500x364
  • METRO-TURIZM-500x364
  • medicalpark_logo2
  • kizilay-500x364
  • IKEA-500x364
  • evkur-logo-500x364
  • dogus-logo-500x364
  • DHL-500x364
  • defacto-500x364
  • DAF-KILIT-500x364
REFERANSLARIMIZ    
İş Güvenliği Uzmanı

İş Güvenliği Uzmanı

İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırma Yükümlülüğü İş Sağlığı ...

DEVAMI
İşyeri Hekimi

İşyeri Hekimi

İşyeri Hekimi Çalıştırma Yükümlülüğü İş Sağlığı ve Güven...

DEVAMI
Işyeri Sağlık Personeli

Işyeri Sağlık Personeli

Işyeri Sağlık Personeli Çalıştırma Yükümlülüğü İş Sağlığ...

DEVAMI
HİZMETLERİMİZ


Teklif Al